علوم تجربی هشتم صفحه 100 - فعالیت: کانی بسازید
۱- در یک لیوان آب، مقداری نمک خوراکی بریزید و آن را به هم بزنید. این کار را تا زمانی ادامه دهید که محلول فراسیر شده (فوق اشباع) آب نمک تشکیل شود؛ یعنی دیگر نمک در آب حل نشود.
۲- چند قطره از محلول فراسیر شده را روی یک مقوای سیاه رنگ بچکانید. مدتی صبر کنید تا آب آن تبخیر شود. آنگاه کانی نمک خوراکی (هالیت) را میتوانید با چشم ببینید.
پاسخ تشریحی و گام به گام علوم تجربی هشتم صفحه 100 - فعالیت: کانی بسازید
سلام به دوستان دانشمندم! در این فعالیت هیجانانگیز، ما میخواهیم با فرآیند تشکیل کانیها از طریق **تبخیر محلولهای فراسیر شده** آشنا شویم.
**گام اول: ساخت محلول فراسیر شده (فوق اشباع)**
وقتی شما نمک را در آب میریزید و هم میزنید، ذرات نمک بین مولکولهای آب قرار میگیرند.
زمانی که دیگر نمک در آب حل نشود و در ته لیوان باقی بماند، یعنی تمام فضاهای خالی بین مولکولهای آب پر شده است.
در این حالت ما یک **محلول فراسیر شده** داریم که آماده کانیسازی است.
**گام دوم: تبلور و مشاهده کانی**
وقتی قطرات را روی مقوا میچکانید، مولکولهای آب به تدریج بخار شده و به هوا میروند.
چون حلال (آب) از بین میرود، ذرات نمک دیگر جایی برای ماندن در حالت محلول ندارند.
بنابراین این ذرات دوباره به هم میپیوندند و با نظم خاصی کنار هم قرار میگیرند تا **بلورهای جامد** را تشکیل دهند.
این بلورهای کوچک و درخشانی که روی مقوای سیاه میبینید، در واقع همان **کانی هالیت** (نمک خوراکی) هستند.
استفاده از مقوای سیاه به این دلیل است که تضاد رنگی (کنتراست) ایجاد شود تا شما بتوانید بلورهای سفید و شفاف نمک را به راحتی مشاهده کنید.
**نتیجهگیری علمی:**
بسیاری از کانیهای زمین، مثل نمک و گچ، از تبخیر آب دریاچهها یا دریاهای قدیمی که غلظت نمک بالایی داشتند، به دست آمدهاند.